PARIS: WHAT YOU SEE IS WHAT YOU GET

Closing the Loop houdt zich bezig met het recyclen van mobiele telefoons. Als een mobieltje uiteindelijk kapot is, koopt Closing the Loop deze op en recyclen ze hem in Europa. Zo maken ze van ‘afval’ telefoons weer waardevolle producten. Het doel is om alle mobieltjes te behoeden van de vuilnisbelt. Reinhardt Smit (project director Africa) en Piter-jan Goodijk (business development) werken voor Closing the Loop en waren uitgenodigd voor de COP 21 te Parijs. Piter-jan beschrijft in deze blog zijn ervaringen.

 

In een volgepropte pendelbus komen we aan bij een groot terrein in één van de buitenwijken van Parijs.
Le Bourget ligt vlak naast Saint-Denis, wat enkele weken eerder nog het epicentrum was van een klopjacht op de verdachten van de aanslag in Bataclan. Maar daar is rondom het uit de grond gestampte tentenkamp niet zo veel meer van te merken. Met een grote boog worden we om de onderhandelingstent geleid en lopen we door een beveiligingscheck als op een vliegveld de open toegankelijke Climate Generations Area in.

 

Een kleine twee weken later kan Laurent Fabius geflankeerd door president Hollande en secretaris-generaal van de VN Ban-Ki Moon zijn tranen nauwelijks bedwingen als hij zijn gedragen klimaatakkoord openbaart aan de wereld. Volgens velen gaat 12 december 2015 de boeken in als de historische dag waarop 195 landen samen een vuist maakten tegen verdere opwarming van de aarde.

 

Als ik de witte tent in loop merk ik dat ik me nauwelijks een voorstelling kon maken van wat we aan zouden treffen op deze conferentie. Ik zie veel jongeren, veel vrolijkheid en een mix tussen gepassioneerde vertellers en wegduttende cursisten. De verder wat kille beurstent wordt af en toe opgeschrikt door een processie van niet te plaatsen klimaatactivisten waarbij ik me afvraag of dit niet de laatste plek is om te protesteren voor een beter klimaat. Zelf protesteren we vooral tegen de lunch die net zo duur is als het uurtarief van een beginnende consultant. Mocht je wegdromen, dan haalt een fel gekleurde, geverfde muzikant je met z’n doordringende didgeridoo je wel weer terug naar de realiteit. Overal liggen kussens en zitjes waarop mensen verdiept zitten in hun laptop of via het grote scherm de ontwikkelingen rondom het akkoord volgen. De Hollandse fiets is alom vertegenwoordigd. Of het nu is om je telefoon op te laden, een smoothie te drinken of de muziek harder te laten galmen, fietsen zal je.

 

In de twee dagen die volgen doen we van alles. We bezoeken een discussie over de carbon footprint van (productieprocessen van) verschillende (voeding)producten, we maken kennis met een organisatie die duurzame innovaties overal ter wereld selecteert, stimuleert en bij elkaar probeert te brengen in kleine dorpen. We wandelen door Parijs met twee Australiërs die hierheen gekomen waren met het gevoel dat dit een conferentie was die ze niet kónden missen en ontmoetten de bevlogen 27-jarige Jean Claude uit Kameroen, die deze dagen van discussie naar discussie rent. We zien veel verschillende duurzame energievormen, gebaseerd op wind- en zonne-energie maar bijvoorbeeld ook op waterstof, en Reinhardt vertelde aan een zeer gemixte tafels met ‘experts’ uit Samoa, Kenya, Kameroon en Canada dat recycling en de circulaire economie niet alleen goed is voor het milieu maar ook booming business kan zijn.

 

Ik merk dat ik allerlei mooie indrukken op doe, maar niet zoveel mee krijg van de akkoordonderhandelingen. Dat wanneer ik terug kom vrienden uit Nederland me meer kunnen vertellen over de status van het klimaatakkoord dan ik zelf zegt in die zin genoeg. De camera’s staan twee weken lang op de onderhandelingstafel – het is het enige wat je ziet.

 

En dat is eigenlijk vrij absurd. We zitten twee weken te kijken naar marionnetjes die uiteindelijk een akkoord sluiten, maar daar is ook alles mee gezegd. Het is een onleesbaar gedrocht van 32 pagina’s bol van de niet-lopende zinnen en politieke compromissen zonder enige concreetheid. Ironisch is dat in de besluitvormingsanalyses uiteindelijk naar voren komt dat de aanslagen in Parijs een belangrijke factor waren in het sluiten van deze deal: men gunde Parijs een overwinning. Veel irrationeler kan niet. Ik realiseer me dat ik in twee dagen dichter bij het vuur van verandering ben geweest dan 195 regeringsleiders in twee weken.

 

Even voor de duidelijkheid, het is mooi dat het akkoord er is. Het is een noodzakelijke randvoorwaarde en het is goed dat symbolisch een vuist gemaakt wordt tegen verdere opwarming van de aarde. Het punt is echter dat op zo’n conferentie duidelijk is dat het akkoord een gevolg is en geen aanleiding. En dat de aanleiding plaats vindt in kleine settings als 500m verderop, in de Climate Generations Area. Dat zegt men daar overigens ook volop. Dit is waar idealisten en sceptici van over de hele wereld met elkaar in gesprek gaan, bedrijven hun circulaire en duurzame business modellen verkopen en jongeren bevlogen vertellen over waarom ze het anders willen dan het nu is. De wereldleiders onderhandelen slechts over een onontkomelijk gevolg van een al decennia geleden ingezette gedrags- en belangenverandering. En als die niet ingezet was, was er nooit een akkoord geweest. Het feit dat Brazilië als allerlaatste land, (waar de afgelopen 20 jaar 1.100 land activists werden vermoord omdat zij demonstreerden tegen de financieel zeer aantrekkelijke vleesindustrie) onder zware druk van de G77, de VS en de EU zich aansluit bij de klimaatdoelstellingen maakt dat misschien wel pijnlijk duidelijk.

 

Op vrijdagavond zitten Reinhardt en ik bij de pre-première van de indrukwekkende film Down to Earth van Rolf Winters en Renata Heinen. Zij besluiten zo’n tien jaar geleden met hun drie jonge kinderen te vertrekken uit de Westerse ratrace om voor vier jaar tussen de native Americans in het noorden van de VS te gaan wonen. Het leven van dag tot dag en de wijsheden van de Keepers of the Earth intrigeert hen zo dat ze besluiten een wereldreis te maken langs allerlei indigenous stammen overal ter wereld en hier een film over te maken.

 

De earthkeepers hebben allang gezien dat in de gedragsverandering van sociale groepen het ontstaan van verandering zich tekent en dus niet aan de onderhandelingstafel. Your challenge is now to really learn how to live day to day with the forces of nature instead of against it. Zij zien de maatschappelijke chaos als een teken dat dingen aan het veranderen zijn en er ruimte komt voor nieuwe opvattingen. De film laat je kennis maken met een sociale groep die leeft binnen heel andere normenkaders dan wij zelf maar pijnlijk scherp is in hun analyse over ons.

 

Als het doel is dat wij iets gaan doen aan de opwarming van de aarde zenden we wat mij betreft de volgende keer de gebeurtenissen in de Climate Generations Area uit in plaats van een huilende Laurent Fabius.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *